فصل نوزدهم حرف ( ق ) قرنفل ( ميخك ) : از گياهان مرزهاى چين است و به ياسمين مىماند ليكن سياه است و ميخك ثمر اين گياه است . قرنفل نر مانند هستهء زيتون و از آن سياه‌تر است و قوت خائيدنش چون سقز درختى است . گزينش : آنچه شبيه هستهء زيتون و خشك و خوشبوى و خوشمزه است خوب است . مزاج : در سوم گرم و خشك است . آرايش : بوى دهن را خوش كند . چشم : ديد را تقويت كند ، تم را از چشم مىزدايد . خوردن و به چشم كشيدنش به نفع چشم است . اندامان غذا : تقويت كبد و معده كند و از استفراغ و دل بهم آمدن مفيد است . قاقله ( هل ) : بزرگ و كوچكش هست . بزرگ به اندازهء گردوى كوچك است و چون بشكنى دانهء سفيد دارد كه مانند كبابه زبان‌گز است و بوى خوش دارد . كوچك به شكل ميخك و خوشبوى است . مزاج : در سوم گرم و خشك است . خاصيت : قاقله گرمىبخش و گيرنده است . و آنچه با دنباله است گرمىبخش‌تر و خود دنبالهء قاقله بسيار گرم است . اندامان غذا : با آب مصطكى و آب هر دو نوع از انار از استفراغ و دل بهم آمدن نافع است و تقويت معده مىكند . قرفة الطيب ( پوست قرنفل ) : قرفه عبارت از پوست ستبر قرنفل است و همرنگ پوست دارچين است و مزهء ميخك مىدهد . و در كنش از ميخك ناتوانتر است . مزاج : در سوم گرم و خشك است . قرفة الدارصينى ( پوستهء دارچين ) : گويند از دارچين است و گويند غير او است . چون دارچين سخت است و بعضى به اين سختى نيست و قسمتى راه‌راه و قسمتى سفيد و بعضى زودشكن است و از دارچين كم‌توانتر است . مزاج : در دوم گرم و خشك است . قردمانا ( كرويا ) : درختش در ارمنستان و مملكت ( قماعينا ) بسيار است و در عربستان و هندوستان و غيره نيز يافت مىشود . كرويا ثمر اين رستنى است . گزينش : آنچه ره‌آورد هندوستان و ارمنستان است و در كوبيدن سرسخت و پر و متراكم است خوب است و در غير اين صورت ارزش ندارد . قسم خوب كرويا بوى خوش مىپراكند و مزه‌اش تند مايل به تلخى است . مزاج : در سوم گرم و خشك است . خاصيت : گرمىبخش ، خون به سوى پوست آورد . گدازنده است و اندامان درونى را توان بخشد . قرحه : با سركه بر پوست مالند علاج گرى و قوباء است . مفاصل : در علاج درد عصب ، درد سرين ، در بيرون راندن بلغم ، در مداواى فالج و كوفتگى ماهيچه مفيد است . سر : با آب بخورند علاج صرع است . سينه : سرفه را آرام كند و سينه را مىپالايد . اندامان راننده : علاج درد و پيچ روده و ضد كرم و كرم كدو است .